Hij kent het moment waarschijnlijk wel: er komt een bericht binnen over een pakketje dat onderweg is, een aanbieding die bijna verloopt of een bank die zogenaamd dringend iets van hem nodig heeft.

Hij twijfelt even, bekijkt het bericht vluchtig en klikt toch. Achteraf vraagt hij zich af waarom hij dat eigenlijk heeft gedaan. Dit gevoel staat bekend als klikspijt en blijkt behoorlijk herkenbaar. Volgens nieuw onderzoek van de Rijksoverheid heeft ruim vier op de tien Nederlanders weleens spijt gehad van een klik. En nee, daar hoeft hij zich niet voor te schamen. Online criminelen worden steeds slimmer en weten precies hoe ze mensen op het verkeerde been kunnen zetten.

Klikspijt komt vaker voor dan hij denkt

Bij online veiligheid denken veel mensen nog steeds dat vooral onoplettende gebruikers in de problemen komen. Wie een beetje verstand heeft van computers, zou toch moeten zien wanneer een bericht niet klopt? Helaas werkt het in de praktijk anders. Zelfs mensen die normaal gesproken voorzichtig zijn, kunnen op een verkeerd moment in een slimme truc trappen.

Uit onderzoek dat op 19 oktober 2026 door de Rijksoverheid werd gepubliceerd, blijkt dat maar liefst 94 procent van de Nederlandse volwassenen weleens twijfelt aan de betrouwbaarheid van een link, advertentie of bericht. Toch heeft ruim vier op de tien Nederlanders weleens klikspijt gehad.

Het probleem zit dus niet alleen in het herkennen van verdachte berichten. Het gaat vooral om wat iemand vervolgens doet met dat onderbuikgevoel. Hij ziet iets dat niet helemaal klopt, maar besluit toch door te gaan. Een beetje haast, een moment van afleiding of de gedachte dat het allemaal wel meevalt, is soms voldoende.

Waarom klikken mensen toch op verdachte links?

Een man kan zichzelf nog zo verstandig vinden, maar ook hij laat zich weleens verleiden door een bericht dat precies op het juiste moment binnenkomt. Hij verwacht bijvoorbeeld een pakketje en ontvangt een sms over ontbrekende verzendkosten. De link lijkt logisch, de bezorgdienst klinkt bekend en het bedrag is klein genoeg om er niet lang over na te denken.

Voor hij het weet, heeft hij gegevens ingevuld op een website die helemaal niet van de bezorgdienst blijkt te zijn.

Volgens het onderzoek van de Rijksoverheid wekken vooral aanbiedingen die te mooi lijken om waar te zijn argwaan. Dat geldt voor 73 procent van de ondervraagden. Verzoeken om direct te betalen of persoonlijke gegevens te delen, zorgen bij 69 procent voor twijfel. Ook tijdsdruk speelt een belangrijke rol: 55 procent noemt dit als reden om een bericht verdacht te vinden.

Toch betekent twijfelen niet automatisch dat iemand afhaakt. Criminelen spelen juist in op emoties zoals nieuwsgierigheid, angst en hebzucht. Een aanbieding die nog maar vijf minuten geldig is, klinkt ineens een stuk aantrekkelijker. En een bericht waarin staat dat zijn bankrekening wordt geblokkeerd, zorgt ervoor dat rustig nadenken naar de achtergrond verdwijnt.

Haast is een slechte raadgever op internet

Een opvallende uitkomst uit het onderzoek is dat 45 procent van de mensen die weleens klikspijt hadden, op dat moment gehaast of afgeleid was. Bijna de helft geeft achteraf aan niet goed genoeg te hebben gekeken of te snel te hebben gehandeld.

Dat is eigenlijk niet zo vreemd. Hij bekijkt een bericht terwijl hij op de trein wacht, tijdens het koken of tussen twee werkzaamheden door. Zijn aandacht is ergens anders en hij wil het bericht snel afhandelen. Een klik lijkt dan de eenvoudigste oplossing.

Juist op zulke momenten moet hij extra voorzichtig zijn. Cybercriminelen weten dat mensen niet altijd uitgebreid nadenken voordat ze handelen. Ze maken berichten daarom zo overtuigend mogelijk en gebruiken herkenbare namen, logo’s en situaties.

Daar komt bij dat kunstmatige intelligentie, oftewel AI, het steeds eenvoudiger maakt om geloofwaardige berichten te schrijven. Ook gegevens uit eerdere datalekken kunnen worden misbruikt om berichten persoonlijker te maken. Daardoor zijn verdachte berichten niet altijd meer te herkennen aan kromme zinnen of opvallende spelfouten.

De tijd dat een nepmail direct herkenbaar was aan een lachwekkende Nederlandse vertaling lijkt steeds verder achter ons te liggen.

De gevolgen van één verkeerde klik

Klikspijt is vervelend, maar soms blijft het niet bij een ongemakkelijk gevoel. Volgens de Rijksoverheid heeft bij ongeveer een derde van de mensen die klikspijt ervoeren, de klik ook gevolgen gehad.

Denk bijvoorbeeld aan financiële schade, gestolen persoonsgegevens of schadelijke software die op een apparaat terechtkomt. In sommige gevallen krijgen criminelen toegang tot een account of proberen ze slachtoffers later opnieuw te benaderen.

De gevolgen kunnen behoorlijk uiteenlopen. Soms gaat het om een klein bedrag dat iemand onbedoeld betaalt. In andere gevallen worden bankgegevens buitgemaakt of wordt een account misbruikt om vrienden en familie op te lichten.

Daarom is het belangrijk dat hij niet alleen naar het bericht zelf kijkt, maar ook naar de actie die van hem wordt gevraagd. Moet hij onmiddellijk betalen? Wordt er gedreigd met een blokkade? Moet hij via een onbekende link inloggen? Dan is voorzichtigheid op zijn plaats.

Een betrouwbare organisatie zal hem niet zomaar verplichten om via een onverwachte link zijn inloggegevens of beveiligingscodes door te geven.

Zo voorkomt hij klikspijt

Gelukkig hoeft hij geen computerexpert te zijn om zichzelf beter te beschermen. Met een paar eenvoudige gewoontes kan hij het risico op online oplichting flink verkleinen.

• Neem drie tellen de tijd. Klik niet onmiddellijk, maar bekijk het bericht eerst rustig.
• Controleer de afzender. Kijk kritisch naar het e-mailadres, telefoonnummer en de website. Een bekende naam is geen garantie dat het bericht echt is.
• Laat tijdsdruk links liggen. Een bericht dat eist dat hij onmiddellijk handelt, verdient extra aandacht.
• Open websites zelf. Verwacht hij informatie van zijn bank of een pakketdienst? Open dan de officiële app of typ het bekende webadres zelf in.
• Deel nooit zomaar gegevens. Geef geen wachtwoorden, pincodes of beveiligingscodes door via een link uit een onverwacht bericht.
• Vraag iemand om mee te kijken. Bij twijfel kan een tweede paar ogen helpen om verdachte details te ontdekken.

De Rijksoverheid vraagt met de campagne Laat je niet interneppen aandacht voor precies dit gedrag. De boodschap is eenvoudig: neem drie tellen voordat hij klikt, reageert of betaalt. Twijfelt hij? Dan kan hij beter stoppen en het bericht eerst controleren.

Wat moet hij doen als hij toch heeft geklikt?

Wie per ongeluk op een verdachte link heeft geklikt, hoeft niet direct in paniek te raken. Een klik alleen betekent niet automatisch dat hij is opgelicht. Het is wel verstandig om na te gaan wat er precies is gebeurd.

Heeft hij alleen de link geopend, dan is het belangrijk om geen gegevens in te vullen en geen bestanden te downloaden. Heeft hij een wachtwoord ingevoerd, dan moet hij dat zo snel mogelijk wijzigen via de officiële website of app. Gebruikt hij hetzelfde wachtwoord op andere plekken, dan moeten die accounts eveneens worden aangepakt.

Heeft hij bankgegevens of beveiligingscodes gedeeld, of vermoedt hij dat er geld is verdwenen? Neem dan direct contact op met de bank via een officieel telefoonnummer. Bij mogelijke fraude kan hij daarnaast advies inwinnen bij de politie en melding of aangifte doen.

Ook is het verstandig om verdachte berichten te melden en ze niet zomaar door te sturen naar anderen. Zo voorkomt hij dat vrienden, familie of collega’s in dezelfde val trappen.

Klikspijt is geen teken van domheid

Het belangrijkste inzicht is misschien wel dat online oplichting iedereen kan overkomen. Het maakt niet uit of hij dagelijks achter een computer zit of alleen zijn smartphone gebruikt om het nieuws te lezen. Oplichters richten zich niet uitsluitend op mensen die weinig technische kennis hebben. Ze spelen vooral in op menselijke gewoontes en emoties.

Hij hoeft zichzelf dus niet voor zijn kop te slaan als hij ooit verkeerd heeft geklikt. Beter is het om ervan te leren en voortaan iets meer tijd te nemen.

Want laten we eerlijk zijn: drie tellen wachten kost vrijwel niets. Het kan hem daarentegen een hoop gedoe, verloren geld en slapeloze nachten besparen. En als een aanbieding daardoor aan zijn neus voorbijgaat? Dan was het misschien toch niet zo’n geweldige deal.

De conclusie is simpel: bij twijfel niet klikken. Een gezonde dosis wantrouwen is online geen teken van paranoia, maar gewoon een beetje gezond verstand.