De veiligheid van kinderen in de kinderopvang is van het grootste belang. Daarom worden medewerkers en vaste bezoekers continu gescreend via het Personenregister Kinderopvang (PRK).

Maar uit recent onderzoek blijkt dat er een fout in de software zat waardoor niet iedereen goed gecontroleerd is. Een pijnlijke constatering die directe actie vereist. In dit artikel lees je precies wat er aan de hand is, wat dit betekent voor kinderopvangorganisaties en hoe de overheid de situatie herstelt.

Wat houdt continue screening in bij kinderopvang?

Iedereen die werkt in of vaak aanwezig is op een kinderopvanglocatie moet ingeschreven staan in het PRK. Hiervoor is een geldige Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) verplicht. Maar daar houdt het niet op. De overheid voert een doorlopende controle uit: de zogenaamde continue screening. Die houdt in dat Justis dagelijks checkt of iemand met een VOG wordt verdacht van of veroordeeld is voor een strafbaar feit. Bij een ernstige melding wordt bekeken of dit gevolgen moet hebben voor het mogen werken in de kinderopvang.

Wat is er misgegaan in het screeningsproces?

Door een technische fout in de software zijn sinds 2018 niet alle meldingen vanuit justitie goed verwerkt. Dit heeft geleid tot een incomplete beoordeling van signalen die normaal gesproken tot actie hadden moeten leiden. In totaal gaat het om 302 meldingen die niet goed zijn doorgekomen. Die hebben betrekking op 101 mogelijke misdrijven en 201 overtredingen.

Na ontdekking van de fout is de software direct aangepast. Sindsdien werkt de screening weer zoals het hoort. Ook is een uitgebreid onderzoek gestart naar de meldingen die eerder gemist zijn. Hierbij wordt gekeken of de betreffende personen nog werkzaam zijn in de kinderopvang en of zij een risico vormen voor de veiligheid van kinderen.

Welke risico’s zijn ontdekt?

De meeste meldingen zijn inmiddels beoordeeld. Daarbij bleek dat er drie signalen te maken hadden met zedenzaken. Gelukkig heeft Justis geen directe risico’s gevonden bij deze gevallen. Dat betekent dat er geen reden was om de VOG van deze personen in te trekken of hen uit hun functie te halen.

Voor de overige misdrijven zijn er nog vijf signalen in onderzoek. Eén melding heeft inmiddels geleid tot actie: er werd vastgesteld dat de persoon in kwestie een risico vormt voor de functie. Deze melding is direct doorgestuurd naar de houder van de opvanglocatie, zodat deze medewerker op non-actief kon worden gesteld.

Wat gebeurt er bij een melding uit de screening?

Een melding vanuit de continue screening ontstaat bij een ernstig strafbaar feit, zoals zedendelicten, geweldsdelicten, drugs- of wapenzaken. Maar ook een reeks van minder ernstige feiten – denk aan diefstal of veelvuldige verkeersovertredingen – kan leiden tot een signaal.

Wanneer er een melding binnenkomt, beoordeelt Justis of de feiten van invloed zijn op de geschiktheid voor werk in de kinderopvang. Factoren zoals de ernst van het feit, hoe lang geleden het plaatsvond en hoeveel strafbare feiten iemand op zijn naam heeft staan, worden hierin meegenomen. Als het oordeel negatief is, moet de medewerker een nieuwe VOG aanvragen. Tot die tijd mag hij of zij niet aan het werk blijven.

Hoe veilig is de kinderopvang momenteel?

Hoewel deze fout de indruk kan wekken dat de controle niet goed is geregeld, zijn er meerdere waarborgen om de veiligheid van kinderen te beschermen. Naast de continue screening gelden er aanvullende maatregelen:

• Vierogenprincipe: Er moet altijd een tweede volwassene kunnen meekijken of meeluisteren. Dit verkleint de kans op misbruik of ongepast gedrag.
• Meldplicht bij vermoedens van misbruik: Bij vermoedens van mishandeling of seksueel misbruik is de organisatie verplicht dit direct te melden.
• GGD-toezicht: De GGD houdt toezicht op naleving van de regels en controleert onder andere of personeel over een geldige VOG beschikt.

Deze maatregelen zorgen samen voor een veilige omgeving, ondanks de recente problemen in de software.

Hoe weet je of dit speelt binnen jouw opvanglocatie?

De overheid is volop bezig met het afronden van de resterende beoordelingen. Zodra blijkt dat iemand met een verhoogd risico nog werkzaam is in de opvang, wordt de betreffende organisatie hierover onmiddellijk geïnformeerd. Dat gebeurt via de GGD, die fungeert als toezichthouder.

Ouders kunnen bij vragen altijd terecht bij de kinderopvangorganisatie zelf. Die is verplicht transparant te zijn over eventuele maatregelen die genomen zijn naar aanleiding van de meldingen.

Wat moet een kinderopvangorganisatie doen bij een melding?

Ontvangt een organisatie een melding van de GGD over een werknemer? Dan moet deze persoon per direct op non-actief worden gesteld. Vervolgens wordt gevraagd om een nieuwe VOG aan te vragen. Wordt die VOG niet binnen redelijke termijn overlegd, dan kan dit leiden tot beëindiging van het dienstverband. Zonder geldige VOG mag iemand namelijk niet werken in de kinderopvang, hoe goed iemand zijn werk ook uitvoert.

Tot slot

De situatie rondom de fout in de software is zorgelijk, maar laat ook zien dat de overheid alert reageert. Door directe aanpassingen in het systeem, grondig onderzoek en transparante communicatie worden risico’s zo veel mogelijk beperkt. Kinderopvangorganisaties, ouders en medewerkers kunnen erop vertrouwen dat veiligheid in de opvang nog steeds topprioriteit heeft.

Voor meer informatie en updates kun je terecht op de officiële website van de Rijksoverheid: Onvolledige informatievoorziening continue screening kinderopvang.