Creepshots zijn stiekem gemaakte foto’s of video’s van mensen die daar geen toestemming voor hebben gegeven. Vaak gaat het om beelden die bewust worden gemaakt omdat iemand denkt dat een ander het niet merkt.

Het kan daarbij gaan om gewone situaties op straat, maar ook om beelden die iemands privacy of waardigheid ernstig aantasten. Bij Creepshots uitgelegd draait het daarom niet alleen om wat er op een foto staat, maar vooral om toestemming, privacy en de manier waarop het beeld wordt gebruikt.

Wat betekent de term creepshots?

De Engelse term creepshots wordt gebruikt voor heimelijk gemaakte foto’s of video’s van mensen. Het woord heeft een negatieve lading, omdat de beelden doorgaans zonder medeweten of toestemming van de gefotografeerde persoon worden gemaakt.

Een belangrijk verschil met een normale foto is dus de manier waarop het beeld tot stand komt. Wanneer iemand toestemming geeft om een foto te maken, is er sprake van een heel andere situatie. Bij een creepshot wordt juist geprobeerd de persoon buiten beeld te houden van het feit dat er een opname wordt gemaakt.

Op internet wordt de term soms gebruikt voor verschillende soorten heimelijke beelden. Niet ieder stiekem genomen beeld heeft dezelfde ernst, maar het gebrek aan toestemming blijft een belangrijk aandachtspunt.

Wanneer wordt een foto problematisch?

Een foto maken van iemand is niet automatisch hetzelfde als iemand schade berokkenen. In een openbare omgeving kunnen mensen bijvoorbeeld onbedoeld op de achtergrond van een foto verschijnen. Dat is iets anders dan iemand bewust heimelijk fotograferen met als doel die persoon te bekijken, belachelijk te maken of het beeld online te verspreiden.

De intentie speelt daarom een belangrijke rol. Ook de manier waarop een foto wordt gebruikt kan de situatie veranderen. Een beeld dat privé blijft, heeft een andere impact dan een foto die zonder toestemming op sociale media of een website wordt geplaatst.

Vooral wanneer iemand herkenbaar is en het beeld een inbreuk maakt op de persoonlijke levenssfeer, kan de situatie juridisch en moreel serieus worden.

Creepshots en toestemming

Toestemming is een van de belangrijkste onderwerpen wanneer Creepshots uitgelegd worden. Mensen hebben niet automatisch toestemming gegeven om gefotografeerd te worden alleen omdat ze zich ergens in het openbaar bevinden.

Dat betekent niet dat iedere foto in een openbare ruimte verboden is. Fotografie in de openbare ruimte kent verschillende regels en uitzonderingen. Toch is er een duidelijk verschil tussen iemand toevallig in beeld krijgen en iemand doelbewust heimelijk fotograferen.

Vooral bij gevoelige situaties is terughoudendheid verstandig. Wie twijfelt of een foto geplaatst of gedeeld mag worden, doet er verstandig aan eerst toestemming te vragen.

Waarom verspreiding extra schadelijk kan zijn

Het maken van een ongewenste foto is één probleem, maar verspreiding kan de gevolgen veel groter maken. Zodra een afbeelding online staat, kan deze worden gekopieerd, opgeslagen en opnieuw gedeeld. De oorspronkelijke maker heeft daarna nauwelijks nog controle over waar het beeld terechtkomt.

Voor de persoon op de foto kan dat leiden tot schaamte, stress, reputatieschade of een gevoel dat de persoonlijke grenzen zijn overschreden. Dat geldt nog sterker wanneer de foto zonder toestemming in een seksuele of vernederende context wordt geplaatst.

Een grap die voor de maker onschuldig lijkt, kan voor de gefotografeerde persoon dus helemaal niet grappig zijn.

Wat zegt de wet over heimelijke beelden?

De juridische beoordeling van een foto hangt af van de omstandigheden. Daarbij kunnen onder meer de locatie, de manier waarop de foto is gemaakt, de herkenbaarheid van de persoon en het doel van de publicatie een rol spelen.

Ook privacywetgeving en het portretrecht kunnen relevant zijn wanneer herkenbare personen worden afgebeeld. Daarnaast kunnen heimelijke of ongewenste beelden onder bepaalde omstandigheden strafrechtelijke gevolgen hebben. Bij seksueel getinte beelden kunnen de regels bovendien aanzienlijk strenger zijn.

Het is daarom verstandig om niet zomaar aan te nemen dat alles wat technisch mogelijk is, ook juridisch toegestaan is. Wie een specifieke situatie wil beoordelen, kan het beste juridisch advies inwinnen.

Wat kan iemand doen tegen een ongewenste foto?

Wie ontdekt dat er zonder toestemming een ongewenste foto van hem of haar online staat, kan verschillende stappen ondernemen. Het is verstandig om eerst vast te leggen waar het beeld staat. Een screenshot en de betreffende webpagina kunnen daarbij nuttig zijn.

Vervolgens kan de persoon de website, het sociale platform of degene die het beeld heeft geplaatst vragen om de afbeelding te verwijderen. Bij ernstige situaties kan juridisch advies verstandig zijn.

Ook kan het platform zelf worden benaderd via de meldingsprocedure. Veel sociale netwerken hebben mogelijkheden om privacy- of ongewenste-content te melden.

Respect voor privacy blijft het belangrijkste

Creepshots uitgelegd komt uiteindelijk neer op een eenvoudig principe: niet alles wat iemand stiekem kan fotograferen, hoeft ook gefotografeerd of gedeeld te worden. Technologie maakt het tegenwoordig bijzonder gemakkelijk om foto’s en video’s te maken. Juist daardoor is het belangrijk om bewust om te gaan met de privacy van anderen.

Een goede vuistregel is simpel: als iemand zich waarschijnlijk ongemakkelijk zou voelen wanneer hij weet dat de foto wordt gemaakt, is het verstandig om de camera weg te leggen. En wanneer een foto eenmaal is gemaakt, betekent dat nog niet automatisch dat deze online thuishoort.

Bewust omgaan met foto’s en video’s

Creepshots zijn meer dan een internetterm. Ze raken aan privacy, toestemming en respect voor andere mensen. Wie een foto maakt, heeft daarmee een verantwoordelijkheid. Zeker wanneer een persoon herkenbaar in beeld staat of wanneer een foto een gevoelige situatie laat zien.

Door eerst na te denken over toestemming en het mogelijke gevolg van verspreiding, kunnen veel problemen worden voorkomen. Online content kan immers razendsnel worden gedeeld, terwijl de gevolgen voor de persoon die erop staat nog jarenlang kunnen blijven bestaan.