Duitsland verhoogt de rookbelasting en vanaf 1 januari 2027 kunnen rokers opnieuw dieper in de buidel moeten tasten.

De Duitse regering wil de belasting op sigaretten en andere tabaksproducten de komende jaren stapsgewijs verhogen. Voor Nederlanders die graag net over de grens hun rookwaren kopen, is dat natuurlijk minder goed nieuws. De grote vraag is alleen of hogere prijzen mensen daadwerkelijk laten stoppen met roken, of dat sommige rokers op zoek gaan naar goedkopere alternatieven. Want als een pakje steeds duurder wordt, gaat zelfs de verstokte roker rekenen. En een man die eenmaal met zijn rekenmachine aan de slag gaat, kan soms verrassend creatief worden.

Vanaf 1 januari wordt roken in Duitsland duurder

De Duitse plannen voorzien in vier verhogingsstappen, telkens op 1 januari van 2027 tot en met 2030. De belasting op verschillende tabaksproducten gaat omhoog. Het gaat niet alleen om gewone sigaretten, maar ook om onder meer shag, verhitte tabak, sigaren, sigarillo’s en waterpijptabak.

Volgens de Duitse overheid kan een pakje van twintig sigaretten, dat gemiddeld ongeveer 8,05 euro kost, in 2027 uitkomen op circa 8,77 euro. In 2030 zou dat bedrag kunnen oplopen tot ongeveer 11,36 euro. Dit zijn ramingen: de uiteindelijke verkoopprijs wordt mede bepaald door fabrikanten en importeurs.

Voor de Nederlandse grensshopper betekent dit dat het prijsverschil tussen Duitsland en Nederland kan veranderen. Wie gewend is om tijdens een tankbeurt ook een slof sigaretten mee te nemen, doet er verstandig aan de actuele prijzen te vergelijken. De tijd dat een ritje over de grens automatisch een flinke besparing oplevert, is immers niet gegarandeerd.

Wat is het doel van de hogere rookbelasting?

De Duitse overheid heeft meerdere redenen om de tabaksbelasting te verhogen. Een belangrijke reden is het versterken van de overheidsfinanciën. Daarnaast kan een hogere prijs roken ontmoedigen, vooral bij jongeren en mensen die nog maar kort roken.

Dat klinkt logisch. Als een ongezonde gewoonte meer geld kost, kan dat een extra reden zijn om ermee te stoppen. Voor iemand die dagelijks een pakje rookt, lopen de uitgaven op jaarbasis immers behoorlijk op. Dat geld zou ook naar een vakantie, een nieuwe fiets of een gezellig weekend weg kunnen gaan.

Toch is de praktijk weerbarstig. Een roker die al tientallen jaren zijn vaste merk koopt, stopt niet noodzakelijk omdat er een paar euro bijkomt. Sommige mensen minderen, anderen stappen over op een goedkoper product en weer anderen blijven gewoon betalen. De overheid hoopt dus niet alleen op extra belastinginkomsten, maar ook op een verandering in het rookgedrag.

Werkt het niet illegale verkoop in de hand?

Dit is misschien wel de belangrijkste vraag bij iedere forse belastingverhoging. Werkt het niet illegale verkoop in de hand? Wanneer legale sigaretten duurder worden, wordt het voor sommige consumenten aantrekkelijker om goedkopere producten buiten de officiële verkoopkanalen te zoeken.

Denk aan sigaretten die zonder de vereiste accijnzen worden verkocht, namaakproducten of tabak die illegaal het land binnenkomt. Ook online kunnen aanbiedingen opduiken die op het eerste gezicht bijzonder aantrekkelijk lijken. Een pakje voor een fractie van de normale prijs klinkt voor een prijsbewuste roker misschien als een buitenkansje, maar goedkoop kan uiteindelijk duurkoop blijken.

De Duitse overheid erkent dat hogere belastingen het risico met zich meebrengen dat mensen proberen de belasting te ontwijken. Tegelijkertijd geeft zij aan dat er geen onafhankelijke empirische gegevens zijn die zonder meer aantonen hoe groot dat effect bij deze specifieke verhoging zal zijn.

Het is daarom te vroeg om te stellen dat de illegale verkoop zeker zal toenemen. De prijsverhoging kan die markt aantrekkelijker maken, maar hoeveel consumenten daadwerkelijk overstappen, hangt ook af van controles, beschikbaarheid, prijsverschillen en de bereidheid om risico’s te nemen.

Goedkope sigaretten kunnen duur uitpakken

Een illegaal pakje lijkt soms een slimme manier om geld te besparen. Toch zitten er flinke risico’s aan. Producten kunnen nagemaakt zijn, de herkomst kan onduidelijk zijn en de samenstelling hoeft niet betrouwbaar te zijn. Bovendien kan het kopen of verhandelen van illegale tabaksproducten juridische gevolgen hebben.

Voor de overheid betekent illegale verkoop dat belastinginkomsten verloren kunnen gaan. Ook bonafide winkeliers kunnen er last van krijgen wanneer zij moeten concurreren met aanbieders die zich niet aan dezelfde regels houden.

Daar komt bij dat een zwarte markt niet zomaar verdwijnt wanneer de overheid de belasting verhoogt. Strenge controles, samenwerking tussen landen en het aanpakken van smokkelnetwerken spelen eveneens een rol. Alleen de prijs verhogen is dus geen garantie voor succes.

Wat betekent dit voor Nederlandse rokers?

Voor Nederlanders die regelmatig in Duitsland boodschappen doen, tanken of winkelen, is het verstandig om de ontwikkelingen te volgen. De nieuwe belastingtarieven kunnen de prijzen van verschillende tabaksproducten beïnvloeden. Hoeveel een pakje uiteindelijk kost, verschilt per merk en verkoper.

Ook blijft het belangrijk om rekening te houden met de regels voor het meenemen van tabaksproducten vanuit een ander EU-land. Producten moeten aan de toepasselijke voorwaarden voldoen en bestemd zijn voor eigen gebruik wanneer daarop een beroep wordt gedaan. Grote hoeveelheden of aanwijzingen voor handel kunnen aanleiding zijn voor vragen van de douane.

Wie vooral naar Duitsland rijdt om geld te besparen, kan straks dus opnieuw de rekensom maken. Zijn de brandstofkosten, de reistijd en het prijsverschil nog aantrekkelijk genoeg? En levert die goedkope aankoop uiteindelijk wel de verwachte besparing op?

De rekening voor rokers loopt verder op

Duitsland verhoogt de rookbelasting niet in één keer, maar verspreid over meerdere jaren. Daardoor kunnen consumenten stapsgewijs met hogere prijzen worden geconfronteerd. De overheid verwacht hiermee extra inkomsten en hoopt tegelijkertijd dat roken minder aantrekkelijk wordt.

Of de maatregel ook leidt tot meer illegale verkoop, zal de praktijk moeten uitwijzen. Een groter prijsverschil kan consumenten verleiden om naar illegale alternatieven te zoeken, maar een automatische groei van de zwarte markt is niet bewezen.

Voor de gewone roker blijft er ondertussen weinig mysterie over: roken wordt waarschijnlijk duurder. Hij kan proberen zijn uitgaven te beperken, minder gaan roken of besluiten om helemaal te stoppen. En wie toch blijft roken, moet er rekening mee houden dat het pakje sigaretten steeds meer op een luxeproduct gaat lijken. Straks is het niet alleen de rook die verdwijnt, maar ook een flink deel van het huishoudbudget.