Wie een beetje rondloopt in de supermarkt, kan zomaar het gevoel krijgen dat de kalender een paar maanden vooruit is gesprongen.

Het is nog volop zomer, maar Pepernoten nu al in de schappen is inmiddels geen vreemd gezicht meer. Terwijl hij misschien nog nadenkt over een barbecue, vakantie of een koud biertje op het terras, liggen de eerste zakken kruidnoten alweer uitnodigend te wachten. De zomerzon schijnt nog, maar Sinterklaas lijkt alvast een boodschappenlijstje te hebben ingeleverd.

De pepernoten zijn er vroeg bij

Voor veel Nederlanders begint het Sinterklaasseizoen pas wanneer de herfst echt zijn intrede doet. Toch verschijnen pepernoten en kruidnoten ieder jaar opvallend vroeg in de winkels. Rond augustus of september kunnen de eerste liefhebbers hun slag al slaan. Voor sommigen is dat heerlijk nieuws. Voor anderen voelt het ongeveer hetzelfde als kerstverlichting zien hangen tijdens een hittegolf.

Hij kan er in ieder geval niet omheen: Pepernoten nu al in de schappen betekent dat de jaarlijkse discussie weer is begonnen. Mag hij er nu al eentje pakken? Of moet hij wachten tot de intocht van Sinterklaas?

Van zomervakantie naar Sinterklaas

Het contrast is eigenlijk best grappig. Op het moment dat veel mensen nog slippers dragen, staan de supermarktschappen alweer vol met producten die horen bij koude avonden, warme chocolademelk en cadeautjes in schoen.

De pepernoot heeft zich daarmee behoorlijk goed aangepast aan de moderne consument. Wie in augustus trek krijgt in kruidige koekjes, hoeft tegenwoordig niet meer te wachten. De winkels spelen simpelweg in op de vraag. Zodra consumenten ze kopen, weten supermarktketens dat het tijd is om de voorraad verder uit te breiden.

Voor hem betekent dat vooral één ding: het excuus “ik kon ze niet laten liggen” is weer officieel toegestaan.

Pepernoten of kruidnoten?

Er is ieder jaar opnieuw verwarring over de namen. Wat veel mensen pepernoten noemen, zijn technisch gezien meestal kruidnoten. Kruidnoten zijn de kleine, knapperige ronde koekjes met een kruidige smaak. De echte pepernoot is zachter, onregelmatiger van vorm en heeft een heel andere structuur.

Toch heeft de term pepernoten in het dagelijks taalgebruik duidelijk gewonnen. Wie in augustus roept dat hij een zak pepernoten heeft gekocht, krijgt waarschijnlijk geen boze voedingsdeskundige achter zich aan.

De discussie blijft vooral leuk voor bij de koffie. En eerlijk is eerlijk: het koekje smaakt hetzelfde, ongeacht hoe het op het boodschappenlijstje staat.

Waarom liggen ze zo vroeg in de winkel?

Supermarkten kijken natuurlijk naar verkoopcijfers. Als consumenten steeds eerder naar seizoensproducten vragen, hebben winkels weinig reden om daarmee te wachten. De eerste pepernoten zijn daardoor onderdeel geworden van een groter patroon waarbij feestelijke producten steeds vroeger verschijnen.

Dat geldt niet alleen voor Sinterklaas. Ook chocoladeletters, kerstproducten en andere feestartikelen schuiven langzaam naar voren op de kalender. Het winkeljaar lijkt soms één lange estafette van feestdagen.

Voor hem kan dat best verwarrend zijn. Hij koopt een barbecuepakket en staat twee meter verderop oog in oog met een chocoladeletter. Het boodschappen doen wordt zo bijna een tijdreis.

De verleiding van een zak kruidnoten

Het probleem met pepernoten is dat één zak zelden één zak blijft. Hij kan zichzelf nog zo streng toespreken: “Deze gaat mee tot december.” Vervolgens gaat de zak thuis open en verdwijnen de eerste handjes sneller dan gepland.

Een kop koffie erbij maakt het nog lastiger. De combinatie van koffie en kruidnoten is voor veel mensen simpelweg onweerstaanbaar. En voor hij het weet, kijkt hij verbaasd naar een lege verpakking.

Het voordeel van vroeg beginnen is natuurlijk dat er nog maanden zijn om een nieuwe zak te kopen. Het nadeel is dat hij dat waarschijnlijk ook doet.

Sinterklaassfeer midden in de zomer

De vroege verkoop heeft ook iets gezelligs. De geur en smaak van kruidnoten kunnen direct herinneringen oproepen aan vroeger. Schoenen zetten, cadeautjes uitpakken, surprises maken en met familie bij elkaar zitten: voor veel mensen horen die momenten bij dezelfde herkenbare smaak.

Dat verklaart misschien waarom Pepernoten nu al in de schappen zoveel reacties oproept. Het gaat uiteindelijk niet alleen om een koekje. Het is een klein stukje nostalgie dat ineens tussen de zomerproducten ligt.

Hij hoeft dus niet meteen zijn schoen klaar te zetten. Een zak kruidnoten meenemen mag natuurlijk gewoon.

Voor sommigen is augustus veel te vroeg

Niet iedereen is enthousiast over de vroege start van het Sinterklaasseizoen. Sommige mensen vinden het simpelweg te vroeg. Zij willen eerst genieten van de zomer voordat de pepernoten, chocoladeletters en andere feestproducten hun intrede doen.

Dat standpunt is begrijpelijk. Wie in augustus nog met korte broek op het terras zit, heeft misschien weinig behoefte aan een winkel vol Sinterklaassfeer.

Maar er is ook een simpele oplossing: gewoon doorlopen.

Niemand verplicht hem om de pepernoten te kopen. Hoewel de kans groot is dat hij na een paar dagen toch terugloopt omdat hij ineens trek heeft gekregen.

De pepernoot blijft een Nederlandse klassieker

Hoe vroeg ze ook in de winkel liggen, pepernoten en kruidnoten blijven verbonden met een van de bekendste Nederlandse tradities. De discussie over het juiste moment om ze te verkopen zal waarschijnlijk ieder jaar terugkomen.

En misschien is dat juist onderdeel van de charme. Eerst vindt iedereen het belachelijk vroeg, daarna koopt iemand toch een zak en een paar weken later staat de hele voorraad alweer in de kast.

Pepernoten nu al in de schappen is dus vooral een teken dat de feestdagen langzaam dichterbij komen. Voor hem hoeft Sinterklaas nog lang niet op de stoep te staan. Maar als er toevallig een zak kruidnoten naast de koffie staat, zal hij daar waarschijnlijk niet moeilijk over doen.