Het grote TV-debat. Drie woorden die in theorie zouden moeten staan voor inhoud, visie en leiderschap.

In de praktijk kreeg de kijker echter een aaneenschakeling van toneelstukjes, ingestudeerde glimlachjes en een stortvloed aan gebakken lucht, niet uitvoerbare beloftes en – laten we eerlijk zijn – een politiek fiasco van formaat. Hij keek, hij fronste, en hij vroeg zich af of dit nou echt de mensen waren die het land moesten gaan leiden.

De avond waarop politiek veranderde in cabaret

Er zijn van die momenten waarop politiek bijna kunst wordt. Helaas was dit er niet één van. Terwijl de kandidaten driftig probeerden hun “menselijke kant” te laten zien, leek het eerder alsof ze auditie deden voor een nieuw seizoen van Wie is de Meesteracteur? Met zorgvuldig getimede grappen, emotionele verhaaltjes over oma’s soep en het onvermijdelijke “ik voel de zorgen van de gewone Nederlander”, draaide het debat vooral om wie het beste kon doen alsof.

Onze man voor de buis kon niet anders dan lachen. Niet om de humor – die was schaars – maar om de absurditeit. De ene politicus sprak over “nieuwe kansen” alsof hij zojuist de formule voor onsterfelijkheid had ontdekt, terwijl de ander plechtig beloofde dat “iedereen erop vooruit zou gaan”. Natuurlijk zonder ook maar één concreet plan. Pure gebakken lucht verpakt in een mooi jasje.

Niet uitvoerbare beloftes als verkiezingsstrategie

Als er één ding is waarin politici uitblinken, dan is het het maken van niet uitvoerbare beloftes. Gratis kinderopvang, lagere belastingen, meer politie, kortere wachtlijsten, én een schonere planeet – allemaal tegelijk, zonder dat iemand er iets van merkt in de portemonnee. Dat klinkt als magie, maar helaas: het is eerder een goocheltruc met een slecht einde.

Onze kijker zag het al aankomen. Elke keer als een kandidaat het woord “haalbaar” gebruikte, wist hij: hier komt de gebakken lucht. En jawel – de beloofde miljardenregen kwam zonder bron, de plannen voor zorg en woningbouw bleken meer droom dan daad, en de “structurele oplossingen” waren net zo stevig als een suikerspin in de regen.

De kunst van het niets zeggen in drie minuten

Het meest indrukwekkende aan het debat was misschien wel hoe men in drie minuten zoveel kon praten zonder iets te zeggen. Het was een masterclass in ontwijkende taal. Op de vraag “Hoe gaat u dat betalen?” volgde steevast een zucht, een glimlach, en een verhaal over “samen sterk staan”. Geen cijfers, geen plan, maar wel veel handgebaren.

De camera zoomde in op de gezichten, en het leek alsof iedereen in de zaal dacht: gaat er nog iets zinnigs komen? Nee dus. De kijker voelde zich toeschouwer van een toneelstuk waar de acteurs hun tekst waren vergeten, maar wel keurig applaus verwachtten aan het einde.

Fiasco met een glimlach

En toch, ondanks het gebrek aan inhoud, werd er gelachen. Niet alleen in de studio, maar ook thuis op de bank. Want laten we eerlijk zijn: als politiek niet meer inspireert, dan kan het tenminste nog vermaken. Het debat was een fiasco, maar wel eentje met showwaarde. De grappen waren flauw, de steken onder water voorspelbaar, en de verontwaardiging geacteerd – maar het was wél boeiend, op een tragikomische manier.

Onze man dacht even dat de kandidaten misschien een gezamenlijke cabaretvoorstelling konden beginnen. Titel: Gebakken Lucht Live! Met nummers als De Onuitvoerbare Belofte Blues en Fiasco Finale. Toegang gratis, want het echte geld is natuurlijk al “geoormerkt voor later”.

De kiezer als toeschouwer van het toneel

De grootste verliezer van de avond? De kiezer. Die zat voor de buis te hopen op helderheid, visie en eerlijkheid – en kreeg in plaats daarvan een herhaling van zetten. Elk antwoord leek al honderd keer eerder gegeven. Elk “nieuw plan” was een oud voorstel in een nieuwe verpakking.

Hij voelde zich toeschouwer van een toneelstuk waarin iedereen zijn rol uit het hoofd kende, maar niemand het script nog begreep. De echte problemen – woningnood, zorg, koopkracht – verdwenen naar de achtergrond, verdrongen door soundbites en slogans die beter klonken dan ze standhielden.

Gebakken lucht met een vleugje zelfvertrouwen

Toch is er iets bewonderenswaardigs aan de zelfverzekerdheid waarmee men gebakken lucht verkoopt. De overtuiging, de houding, de toon – het is bijna hypnotiserend. Ze zeggen het met zoveel passie dat je bijna vergeet dat er geen inhoud is. Bijna. Want zodra het applaus wegebt en de camera uitgaat, blijft er niets over dan lege woorden en een lichte hoofdpijn van alle clichés.

Onze man keek nog één keer naar het scherm en dacht: “Als praten een olympische sport was, hadden ze allemaal goud.”

De nasmaak van het fiasco

Toen het debat eindelijk voorbij was, bleef er een vreemde nasmaak hangen. Geen gevoel van hoop of richting, maar een mix van verwarring en lichte schaamte. Schaamte dat dit het niveau was waarop de toekomst van het land besproken werd. Schaamte dat niet uitvoerbare beloftes klonken als muziek in de oren van zovelen.

Hij zette de tv uit, schonk zichzelf iets sterks in en besloot: de volgende keer kijkt hij wel naar een kookprogramma. Daar wordt tenminste iets echt gemaakt, in plaats van deze oneindige parade van gebakken lucht en politieke fiasco’s verpakt in glimlach en glitter.

De moraal van het verhaal

Wat blijft hangen na een avond vol debat en drama? Dat politiek steeds meer lijkt op entertainment. En dat zolang kiezers genoegen nemen met mooie woorden zonder daden, de poppenkast zal doorgaan. Maar hé, als we dan toch kijken, laten we er tenminste om lachen.

Want in het land van gebakken lucht, niet uitvoerbare beloftes en fiasco’s, heeft humor nog de meeste kans op een zetel.