Wie welke krant leest, zegt soms meer over iemand dan hij zelf zou willen toegeven. In Nederland hebben kranten al jarenlang een bepaald imago als het gaat om politieke kleur en maatschappelijke onderwerpen.

De ene lezer voelt zich prettig bij een krant die wat rechtser wordt gezien, terwijl een ander juist kiest voor een linkse of meer neutrale invalshoek. Maar hoe duidelijk is die verdeling eigenlijk? En welke Nederlandse kranten worden vaak gekoppeld aan rechts, links of het politieke midden?

De politieke kleur van Nederlandse kranten

Nederland heeft een relatief divers krantenlandschap. Toch bestaat er geen officiële indeling waarbij een krant simpelweg als rechts, links of midden wordt bestempeld. De politieke kleur wordt vooral bepaald door de toon van opiniestukken, columns, hoofdredactionele commentaren en de onderwerpen die veel aandacht krijgen.

Ook moet onderscheid worden gemaakt tussen nieuws en opinie. Een nieuwsbericht hoort feitelijk en onafhankelijk te zijn, terwijl een columnist of commentator juist een duidelijke mening mag hebben. Daardoor kan een krant door lezers als links of rechts worden ervaren, terwijl de nieuwsredactie zelf probeert journalistiek onafhankelijk te werken.

De termen rechts?, links?, midden zijn daarom vooral handige labels om verschillen tussen kranten te bespreken. Ze zijn geen exacte wetenschappelijke classificatie.

Welke kranten worden als rechts gezien?

Als iemand vraagt welke krant in Nederland als rechts wordt beschouwd, wordt De Telegraaf vaak als eerste genoemd. De krant staat bekend om een rechtse of conservatieve uitstraling, vooral op onderwerpen zoals immigratie, veiligheid, belastingen en criminaliteit.

Dat betekent overigens niet dat iedere lezer van De Telegraaf rechts is. Mensen kunnen een krant ook kiezen vanwege sport, entertainment, lokaal nieuws of simpelweg omdat ze de schrijfstijl prettig vinden.

Ook het Nederlands Dagblad wordt regelmatig aan de conservatieve kant van het spectrum geplaatst. De krant heeft historisch gezien een christelijke achtergrond, al is het huidige profiel breder dan vroeger.

Welke kranten worden als links gezien?

Aan de andere kant van het politieke spectrum worden de Volkskrant en Trouw regelmatig als links of progressief omschreven. Vooral op maatschappelijke onderwerpen zoals klimaat, diversiteit, Europa en sociale vraagstukken kan de toon door sommige lezers als progressief worden ervaren.

Ook Het Parool wordt vaak met een progressief en stedelijk publiek geassocieerd. De krant heeft een sterke band met Amsterdam en besteedt relatief veel aandacht aan cultuur, maatschappelijke ontwikkelingen en het stadsleven.

Toch is ook hier voorzichtigheid nodig. Een krant kan op het ene onderwerp progressief zijn en op een ander onderwerp juist een meer gematigde of afwijkende positie innemen.

Welke krant zit in het midden?

Het politieke midden is misschien wel het lastigste vakje om een krant in te plaatsen. NRC wordt bijvoorbeeld vaak omschreven als liberaal, gematigd of centrumgericht. De krant richt zich sterk op achtergronden, analyses en internationale ontwikkelingen.

Ook AD heeft een breed publiek en wordt minder sterk aan één politieke stroming gekoppeld. De krant combineert politiek en economie met sport, entertainment, regionaal nieuws en praktische onderwerpen.

Dat brede aanbod maakt het voor lezers mogelijk om een krant te lezen zonder zich volledig te herkennen in één politieke richting.

Waarom lezers niet altijd bij hun politieke kleur passen

Een opvallend punt is dat het leesgedrag van Nederlanders lang niet altijd overeenkomt met hun politieke voorkeur. Iemand die rechts stemt, kan bijvoorbeeld graag een krant lezen die als links wordt gezien. Dat kan juist interessant zijn omdat de lezer andere argumenten en standpunten tegenkomt.

Andersom kan iemand met een progressieve politieke voorkeur prima De Telegraaf lezen. Kranten worden namelijk niet alleen gekocht vanwege politiek. Sport, economie, regionaal nieuws, columns en actualiteiten spelen minstens zo’n grote rol.

Vooral online is die scheiding nog minder duidelijk geworden. Lezers komen via zoekmachines en sociale media bij losse artikelen terecht en hoeven niet eens abonnee van een krant te zijn.

Rechts?, links?, midden: het blijft een grove indeling

Wie Nederlandse kranten probeert onder te verdelen in rechts?, links?, midden, moet dus rekening houden met veel nuance. Een eenvoudige indeling kan helpen om verschillen te begrijpen, maar vertelt niet het hele verhaal.

Een mogelijke grove voorstelling is:

• De Telegraaf: vaak rechts of conservatief geprofileerd.
• Nederlands Dagblad: conservatief-christelijk profiel.
• AD: breed en relatief gematigd.
• NRC: vaak liberaal en centrumgericht.
• de Volkskrant: vaak links of progressief geprofileerd.
• Trouw: progressief met een duidelijke maatschappelijke en religieuze achtergrond.
• Het Parool: progressief en sterk stedelijk georiënteerd.

Deze indeling moet vooral worden gezien als een algemene typering van het imago van de krant en niet als een exacte politieke meetlat.

Het verschil tussen krant en lezer

Uiteindelijk bepaalt de lezer zelf wat hij met het nieuws doet. Een goede krantenlezer hoeft het niet eens te zijn met alles wat in zijn favoriete krant staat. Juist het lezen van verschillende kranten kan helpen om onderwerpen vanuit meerdere kanten te bekijken.

Wie normaal gesproken een rechtse krant leest, kan bijvoorbeeld af en toe een progressieve krant openslaan. Andersom geldt hetzelfde. Daardoor ontstaat een breder beeld en wordt het gemakkelijker om onderscheid te maken tussen feiten, interpretaties en meningen.

Conclusie over rechts?, links?, midden

Wie leest welke krant? Het antwoord is minder zwart-wit dan de bekende labels rechts?, links?, midden doen vermoeden. De Telegraaf wordt vaak als rechts gezien, terwijl de Volkskrant, Trouw en Het Parool vaker als progressief worden beschouwd. NRC en AD worden doorgaans gematigder of meer in het midden geplaatst.

Toch zegt een krantenabonnement weinig over iemands volledige politieke overtuiging. De ene lezer zoekt vooral sport, de andere verdieping en weer een ander wil gewoon snel weten wat er in Nederland gebeurt. Juist die veelzijdigheid maakt het Nederlandse krantenlandschap interessant.