De wintertijd is voor veel mannen het moment waarop de dagen korter worden, de dikke truien uit de kast komen en de wekker ineens een stuk minder vijandig lijkt.

Want eerlijk is eerlijk: een uurtje extra slapen klinkt als een cadeau waar hij niet eens een verlanglijstje voor hoefde in te leveren. In 2026 begint de wintertijd op zondag 25 oktober. In de nacht van zaterdag op zondag gaat de klok om 03.00 uur één uur terug naar 02.00 uur. Hij krijgt dus officieel een uur cadeau, al moet hij dat later in het voorjaar weer terugbetalen.

De klok gaat terug en hij wint een uurtje

Het is ieder jaar hetzelfde verhaal. Zodra oktober op zijn einde loopt, verschijnt de wintertijd weer op de kalender. De klok gaat een uur terug en Nederland schakelt over op de standaardtijd, ook wel Midden-Europese Tijd genoemd.

Voor de man die op zondagochtend graag uitslaapt, klinkt dat als muziek in de oren. Hij kan een uur langer blijven liggen, uitgebreid ontbijten of eindelijk eens rustig die kop koffie drinken zonder dat hij ondertussen op zijn horloge kijkt.

Toch zit er een klein addertje onder het gras. Zijn smartphone en computer passen de tijd meestal automatisch aan, maar de oven, de magnetron en die ouderwetse klok in de keuken hebben soms nog wat menselijke aandacht nodig. Voor hij het weet, staat de ene klok op 09.00 uur en denkt de andere dat het pas 08.00 uur is.

Dan begint de discussie: welke klok heeft gelijk? Gelukkig is er altijd wel iemand in huis die beweert dat hij het al jaren verkeerd doet.

Waarom hebben we eigenlijk wintertijd?

De wintertijd is geen Nederlandse uitvinding die ooit tijdens een saaie vergadering is bedacht. Het verzetten van de klok is in Europa geregeld om de overgang tussen zomer- en wintertijd op hetzelfde moment te laten plaatsvinden. Nederland voerde de zomertijd in 1977 in om aan te sluiten bij de buurlanden. Sinds 1980 is het systeem Europees geregeld.

In de zomer zetten we de klok vooruit, zodat het in de avond langer licht blijft. In de winter draaien we de klok weer terug. Daarmee keren we terug naar de standaardtijd.

Het idee achter de zomertijd was onder meer om het daglicht beter te benutten en energie te besparen. Hoe groot de energiebesparing tegenwoordig precies is, hangt echter af van verschillende omstandigheden en het gedrag van mensen.

De wintertijd is dus eigenlijk de normale tijd. Toch voelt het voor veel mensen alsof de wintertijd een aparte gebeurtenis is. Misschien komt dat doordat hij samenvalt met vallende bladeren, koude ochtenden en de eerste avonden waarop de verwarming weer overuren maakt.

Wat merkt hij van de wintertijd?

De overgang naar de wintertijd heeft gevolgen voor zijn dagelijkse ritme. Vooral in de eerste dagen kan hij merken dat hij op andere momenten moe wordt of juist eerder wakker is.

Zijn biologische klok heeft namelijk tijd nodig om zich aan te passen aan het nieuwe ritme. Een uur verschil klinkt misschien niet indrukwekkend, maar vertel dat maar eens aan iemand die op maandagochtend om 06.00 uur uit bed moet.

Ook het daglicht verandert. Het wordt in de ochtend eerder licht, maar in de avond valt de duisternis eveneens eerder in. Voor mannen die na het werk graag buiten sporten, wandelen of nog even in de tuin bezig zijn, betekent dit dat ze hun planning soms moeten aanpassen.

En dan is er nog de hond die op zijn gebruikelijke tijd naar buiten wil. Die heeft geen boodschap aan Europese afspraken over tijdzones. Volgens hem is het gewoon etenstijd en moet zijn baasje niet zo moeilijk doen.

De eeuwige discussie over het verzetten van de klok

Ieder jaar laait de discussie weer op: moeten we de klok eigenlijk nog wel verzetten? De ene man wil het liefst het hele jaar zomertijd. Hij geniet van lange zomeravonden en vindt het heerlijk om na het eten nog buiten te zitten.

De andere man kiest liever voor permanente wintertijd. Hij vindt het prettig dat het in de ochtend eerder licht wordt en ziet weinig in donkere winterochtenden die nog donkerder zouden worden.

Beide kampen hebben hun argumenten. Ook slaap, gezondheid, werk en verkeersveiligheid spelen een rol in de discussie. Een definitieve verandering vraagt bovendien om Europese afspraken, omdat het tijdsysteem niet alleen Nederland aangaat.

Voorlopig blijft de klok dus gewoon heen en weer gaan. Hij kan erover mopperen bij het koffiezetapparaat, maar zolang er geen definitief besluit komt, zal hij ieder jaar twee keer aan de slag moeten.

Zo komt hij soepel door de wintertijd

Gelukkig hoeft hij geen ingewikkeld draaiboek te maken om de wintertijd te overleven. Met een paar eenvoudige gewoontes wordt de overgang een stuk gemakkelijker.

• Zet de klok op tijd terug. Doe dit op zaterdagavond, zodat hij zondagochtend niet voor verrassingen komt te staan.
• Houd zijn slaapritme rustig. Hij hoeft niet ineens twee uur eerder naar bed. Een regelmatig slaapritme helpt zijn lichaam om zich aan te passen.
• Zoek overdag het daglicht op. Een wandeling in de ochtend of tijdens de lunch kan helpen om zijn dagelijkse ritme te ondersteunen.
• Controleer de apparaten in huis. Denk aan de oven, de magnetron, de thermostaat en andere apparaten die niet automatisch overschakelen.
• Plan iets gezelligs. Een stevige wandeling, een goede film of een uitgebreide maaltijd maakt de overgang naar de donkere dagen meteen een stuk aantrekkelijker.

En als hij op zondag per ongeluk een uur te vroeg aan het ontbijt zit, is dat ook geen ramp. Hij heeft dan gewoon meer tijd om koffie te drinken.

Wintertijd betekent ook gezelligheid

Hoewel de wintertijd het einde van de lange zomeravonden aankondigt, heeft deze periode ook een aangename kant. De avonden worden geschikt voor een warme maaltijd, een goed boek of een filmavond op de bank.

Hij kan eindelijk zonder schuldgevoel die dikke trui aantrekken die de hele zomer achter in de kast heeft gelegen. De barbecue maakt langzaam plaats voor stamppot, de ventilator verdwijnt naar de berging en de eerste kaarsen komen op tafel.

Ook voor een avondwandeling heeft de wintertijd zijn charme. Met een warme jas aan en de handen diep in de zakken ziet hij dat Nederland er in de herfst en winter heel anders uitziet. Natuurlijk klaagt hij onderweg misschien over de kou, maar dat hoort er een beetje bij.

Bovendien is het een prima moment om thuis wat klusjes aan te pakken. De schuur opruimen, de fiets controleren of eindelijk die losse deurklink repareren: hij heeft nu een uitstekend excuus om de winter goed voorbereid in te gaan.

De wintertijd blijft ieder jaar terugkomen

De wintertijd is meer dan een uurtje verschil op de klok. Het is het jaarlijkse startsein voor kortere dagen, koudere ochtenden en avonden waarop gezelligheid belangrijker wordt dan nog snel even buiten zitten.

Op zondag 25 oktober 2026 gaat de klok terug van 03.00 naar 02.00 uur. Hij kan dus een uur langer slapen, mits zijn biologische klok en eventuele huisdieren daar ook mee instemmen.

Of hij nu voorstander is van wintertijd of liever de zomertijd behoudt, één ding staat vast: de klok laat zich voorlopig niet zomaar overtuigen. Hij kan er dus maar beter het beste van maken.

En zeg nu zelf: als hij één keer per jaar een uur extra slaap krijgt, hoeft hij daar toch niet meteen over te klagen? Al is de kans groot dat hij maandagochtend alsnog vindt dat de wekker veel te vroeg gaat.